بوم کسب و کار چیست؟ بررسی نمونه بوم کسب و کار تکمیل شده و آماده

ایده‌های شروع کسب‌وکار جدید یا تغییر در استراتژی، در مرحله اول فقط یک ایده خام هستند که باید از ابعاد مختلفی بررسی شوند. برای بررسی یک ایده جدید، فقط به یک بوم کسب‌وکار نیاز دارید. این بوم از ۹ بخش تشکیل شده است که هر بخش با اطلاعات خاصی پر‌ می‌شود. 

سپس می‌توان بررسی کرد که این ایده چه میزان سود‌آوری خواهد داشت. در حقیقت بوم کسب‌وکار،‌ تابلو راهنما برای دست‌یابی به موفقیت است. برای آشنایی بیشتر با این بوم و طراحی آن، فقط کافی است 5 دقیقه از وقت خود را به مطالعه این مقاله اختصاص دهید.

بوم مدل کسب‌وکار؛ الگویی برای تدوین یک استراتژی جدید

بوم کسب و کار (Business Model Canvas)، الگویی برای تدوین کسب‌وکار جدید یا ثبت مدل کسب‌وکار فعلی است. این بوم در حقیقت یک نمودار تصویری است که از بخش‌های متنوع زیر تشکیل شده است:

• گزاره‌های ارزش
• زیرساخت مشتریان
• امور مالی مربوط به یک شرکت 

 البته در نظر داشته باشید که بوم کسب‌وکار ۹ بخش اصلی دارد تا کلیه فرایندهای یک سازمان پوشش داده شود. 

این بوم به شما کمک می‌کند تا فعالیت‌ها را هماهنگ‌تر مدیریت کنید و اگر قرار است استراتژی خود را تغییر دهید، ریسک‌ها مدیریت خواهند شد. حتی اگر از سامانه پیامکی استفاده می‌کنید، این پنل باید در بخش ارتباط با مشتری در بوم کسب و کار قرار گیرد.

چگونه بوم کسب‌وکار بسازیم؟ از فعالیت‌های کلیدی تا رخدادهای مالی

برای ساخت بوم‌ مدل کسب و کار، ابتدا باید بدانیم این بوم از چه بخش‌هایی تشکیل شده  است و هر بخش باید با چه اطلاعاتی پر شود. بوم مدل کسب و کار شرکت های بزرگ و کوچک از نظر ساختار یکسان است، اما اطلاعاتی که در بوم قرار می‌گیرند متفاوت خواهد بود. 

در ادامه، کلیه بخش‌های این بوم را بررسی می‌کنیم تا شما به‌راحتی بخش ارزش پیشنهادی در بوم کسب و کار یا ارتباط با مشتری در بوم کسب و کار را تکمیل کنید. برای مثال اگر قصد دارید استراتژی را تغییر دهید و به‌سراغ استفاده از اس ام اس بمبر بروید، این راهکار به‌عنوان یک نوآوری برای ارتباط با مشتریان محاسبه می‌شود.

۱. فعالیت‌های کلیدی؛ اولین بخشی که باید در بوم کسب و کار طراحی شود

مهم‌ترین فعالیت‌ها در اجرای ارزش پیشنهادی یک شرکت، فعالیت‌های کلیدی است. برای مثال شرکت خودکار بیک را تصور کنید که قصد طراحی یک چرخه تامین متفاوت برای کاهش هزینه‌ها را دارد. این فعالیت در بوم مدل کسب و کار یک شرکت معروف، به‌عنوان یک فعالیت کلیدی شناخته می‌شود. 

همچنین اگر شرکتی قصد استفاده از افزونه پیامک ووکامرس به‌صورت اختصاصی را دارد، این اقدام نیز یک فعالیت کلیدی محسوب می‌شود. 

۲. منابع کلیدی؛ به‌منظور ساخت ارزش برای مشتریان

منابع کلیدی یک دارایی برای شرکت در نظر گفته می‌شوند که برای حفظ و ادامه فعالیت کسب‌وکار ضروری هستند. منابع کلیدی شامل نیروی انسانی، مالی، فیزیکی و فکری می‌شوند که در ادامه بررسی می‌کنیم: 

• منابع فیزیکی: مانند ملک‌ها و تعداد ماشین‌های شرکت
• منابع فکری: شامل حق ثبت‌ها، خط ابری، حق اختراع‌ها و پایگاه‌های داده
• منابع انسانی: تخصص و مهارت کارکنان و مدیران 
• منابع مالی: شامل نقدینگی و خطوط اعتباری برای مدیریت هزینه‌ها 

در طراحی بوم کسب‌وکار، شناسایی دقیق این منابع به شما کمک می‌کند تا بدانید برای ارائه ارزش پیشنهادی خود به مشتریان، دقیقاً به چه امکاناتی نیاز دارید و چگونه باید هزینه‌های خود را مدیریت کنید. 

۳. طراحی شبکه شرکا؛ برای کاهش ریسک‌ها

طراحی شبکه‌ شرکا در بوم کسب‌وکار، اقدامی برای ایجاد اتحاد بین رقبا است و زمانی اهمیت دارد که شرکتی قصد انجام سرمایه‌گذاری مشترک را داشته باشد. در این زمان برای کاهش ریسک در مدل کسب‌وکار، ۲ یا چند سازمان بخشی از هزینه را پرداخت می‌کنند و سرمایه‌گذاری به‌صورت مشترک انجام می‌شود.

۴. ارزش پیشنهادی؛ سنجش میزان کمی هزینه و تجربه کلی مشتری

 ارزش پیشنهادی شامل ارائه مزایایی است که نیازهای اصلی مشتریان را برطرف کرده و آن‌ها را ترغیب به انتخاب خدمات شما می‌کند. ارزش پیشنهادی در بوم کسب‌وکارهای مختلف متفاوت است که در ادامه بررسی می‌کنیم:

• ارزش پیشنهادی در بوم کسب و کارهای اینترنتی یا شرکت‌های بزرگ: طراحی ارزش پیشنهادی در این سبک کسب‌وکارها باید تجربه کلی مشتری را بهبود داده و در عین حال هزینه‌های اضافی را کاهش دهد. 
• ارزش پیشنهادی در بوم کسب‌وکارهای استارت‌آپی: مشاغل نوپا بهتر است از بوم کسب و کار خام استفاده کنند؛ استفاده از بوم کسب و کار خام به شما این امکان را می‌دهد تا به‌صورت شفاف و منظم ارزش پیشنهادی خود را طراحی و تحلیل کنید. 

اگر در مورد شرکت‌های استارت آپی نیاز به اطلاعات بیشتری دارید، مطالعه مقاله «استارتاپ چیست» برای شما مفید خواهد بود. 

۵. مشتریان؛ مهم‌ترین بخش در طراحی بوم کسب‌وکار

مشتریان مهم‌ترین بخش هر کسب‌وکار هستند و در بوم کسب‌وکار نیز جایگاه ویژه‌ای دارند. این بخش به شناسایی گروه‌های مختلف مشتریان و نیازهای آن‌ها کمک می‌کند تا ارزش پیشنهادی و استراتژی‌های بازاریابی دقیق‌تری تدوین شوند.

استفاده از نمونه بوم کسب و کار تکمیل شده، نحوه اجرای این بخش را در عمل نشان می‌دهد. همچنین برای طراحی دقیق‌تر بوم، آشنایی با مفهوم طول عمر مشتری نیز اهمیت دارد که در مقاله «clv چیست» به‌طور کامل بررسی کرده‌ایم.

۶. انتخاب کانال‌های ارتباطی؛ بخش حیاتی طراحی بوم کسب‌وکار

یکی از حساس‌ترین مراحل هنگام طراحی بوم کسب و کار، انتخاب کانال ارتباطی مناسب است. این بخش نحوه معرفی و تبلیغ خدمات و محصولات را تعیین می‌کند. چندین کانال ارتباطی بسیار موثر برای کسب‌و‌کارهای امروزی وجود دارد:

• سامانه‌های پیامکی: پنل‌های پیامکی سریع‌ترین و هدفمندترین ابزار برای رساندن پیام به مخاطبان هستند و شما می‌توانید پیامک‌ها را بر اساس سن، جنسیت، منطقه و حتی کد پستی تقسیم‌بندی و ارسال کنید. 
• پیام‌رسان‌های ایرانی: یام‌رسان بله امکان ارسال پیام‌های تبلیغاتی همراه با عکس و فایل را بدون محدودیت کاراکتر فراهم می‌کند. برای آشنایی بیشتر، به صفحه تبلیغات در بله مراجعه کنید. 
• ایمیل و صفحه‌های فرود سایت: این دو کانال ارتباطی برای ارائه توضیحات مفصل و دقیق درباره محصولات کاربرد دارند.

ابزارهایی مانند پنل پیامک و اپلیکیشن بله، بخش ارتباط با مشتری بوم کسب‌وکار شما را تشکیل می‌دهند. مجموعه فراز اس ام اس پکیج‌های متنوع برای تبلیغات در بله و ارسال پیامک انبوه برای شما در نظر گرفته‌ است تا با‌توجه‌به استراتژی بازاریابی و بودجه خود، گزینه مناسب را انتخاب کنید.  

نمونه بوم آماده کسب‌وکار؛ تشکیل شده از ۹ بخش کلیدی

بوم مدل کسب و کار ابزاری کارآمد است که از ۹ بخش کلیدی تشکیل شده و برای تجسم، طراحی و تحلیل استراتژی‌های کسب و کار استفاده می‌شود. این بخش‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

بخش‌های مختلف بوم کسب‌وکار	هدف اصلی
ارزش پیشنهادی	حل کردن مشکل یا رفع نیاز مشتری
بخش مشتریان	شناسایی دقیق مخاطبان هدف
ارتباط با مشتری	نحوه تعامل با مخاطب برای تبدیل او به مشتری وفادار
کانال‌ها	مسیرهای رسیدن محصول یا خدمت به دست مشتری
فعالیت‌های کلیدی	مهم‌ترین اقدامات اجرایی برای تحقق اهداف سازمان
منابع کلیدی	دارایی‌های ضروری (انسانی، فیزیکی، فکری، مالی)
شرکای کلیدی	شبکه تأمین‌کنندگان و همکاران
جریان‌های درآمدی	روش‌های مختلف سودآوری حاصل از هر بخش‌
ساختار هزینه‌ها	شرح مهم‌ترین مخارج عملیاتی از جمله هزینه‌های بازاریابی

استفاده از نمونه بوم کسب و کار تکمیل شده به شما کمک می‌کند تا با نحوه پر کردن هر یک از این بخش‌ها آشنا شوید و یک دید جامع از ساختار کسب و کار خود داشته باشید.

طراحی بوم‌ کسب‌وکار پیش از تغییر استراتژی ضروری است

بوم کسب‌وکار به شما کمک می‌کند تا تمامی بخش‌های کسب‌وکار را در یک چارچوب بصری بررسی و ارتباط آن‌ها را بهتر درک کنید. با استفاده از آن، شناخت دقیق‌تری از مشتریان، منابع کلیدی و جریان‌های درآمدی به دست می‌آورید و تصمیم‌های آگاهانه‌تری می‌گیرید. این ابزار در نهایت مانند یک نقشه راه، مسیر فعالیت‌های کسب‌وکار را شفاف‌تر می‌کند.