همه چیز درباره بیزینس مدل؛ راهنمای طراحی مدل کسب و کار + انواع بیزنس مدل

عاقبت هر مسیری که بدون نقشه راه از قبل فکر شده‌ای طی شود، جز بیراهه نیست. فضای کسب‌وکار هم از این قاعده مستثنی نیست و بر این اساس، استفاده از بیزینس مدل اهمیت بسیاری دارد. به زبان ساده بیزینس مدل یا مدل کسب‌وکار به استراتژی سودآوری یک شرکت اشاره دارد و در واقع همان نقشه راهی است که برای پیشرفت برندتان به آن نیاز دارید.

بیزینس مدل‌ها برای کسب‌وکارهای جدید و در حال رشد و همچنین  برای برندهای شناخته‌شده ضروری هستند. در این مقاله هر آنچه را که باید درباره بیزینس مدل بدانید، در اختیار شما قرار می‌دهیم. از شما دعوت می‌کنیم تا انتها همراه ما باشید.

بیزینس مدل؛ نحوه ایجاد ارزش و عرضه آن به مخاطبان

قبل از اینکه به جایگاه استفاده از سامانه ارسال پیامک در مدل کسب‌وکار بپردازیم، بهتر است با این عبارت بیشتر آشنا شوید. ابتدایی‌ترین تعریف مدل کسب‌وکار این است که مشخص می‌کند چگونه یک شرکت ارزشی را ایجاد، ارائه و مشتری را جذب خواهد کرد. در واقع یک بیزینس مدل به سؤالات اساسی در مورد عملکرد یک کسب‌وکار پاسخ می‌دهد؛ سوالاتی مانند:

• کسب‌وکار شما قرار است چه مشکلی از مشتریان را حل کند؟
• بازار هدف شما کدام است و در چه حوزه‌ای فعالیت می‌کنید؟
• برای راه‌اندازی و توسعه کسب‌وکار به چه میزان سرمایه نیاز دارید؟
• چه محصول یا خدماتی ارائه می‌دهید و از چه طریقی درآمد کسب می‌کنید؟

در نظر داشته باشید که قیمت‌گذاری بر کالا یا خدمات ارائه‌شده و هزینه‌ها برای تامین محصولات دو اهرمی هستند که بر سودآوری در یک مدل کسب‌وکار تاثیر می‌گذارند.

به عبارت دیگر بیزینس مدل بخشی از استراتژی کلی کسب‌وکار شما است. برخی از مدل‌های کسب‌وکار فراتر از زمینه‌های اقتصادی هستند و شامل تبادل ارزش در شرایط اجتماعی یا فرهنگی می‌شوند؛ مانند تاثیر نامحسوسی که محصولات بعضی برندها بر جامعه یا یک صنعت خاص می‌گذارند. فرآیند ایجاد و تغییر یک مدل کسب‌وکار اغلب تحت عنوان «نوآوری بیزینس مدل» نامیده می‌شود.

تفاوت بیزینس مدل و بیزینس پلن؛ طرح‌ریزی در مقابل اجرای طرح

بیزینس مدل و بیزینس پلن هر دو اجزای استراتژی کلی کسب‌وکار شما هستند؛ اما بین این دو تفاوت‌های کلیدی وجود دارد.

مورد مقایسه	بیزینس مدل	بیزینس پلن
مفهوم کلی	نشان می‌دهد کسب‌وکار چطور درآمدزایی می‌کند.	توضیح می‌دهد چطور قرار است این کسب‌وکار را اجرا و مدیریت کنید.
سطح توضیح	کلی و در حد تصویر بزرگ از کسب‌وکار است.	جزئی‌تر و همراه با برنامه‌های اجرایی است.
تمرکز اصلی	روش درآمدزایی و ارزش پیشنهادی به مشتری	برنامه‌های عملیاتی و مسیر رشد کسب‌وکار
شامل چه چیزهایی است	مشتریان هدف، محصول یا خدمت، مدل درآمدی	ساختار تیم، برنامه زمانی، روش‌های اجرا و پیش‌بینی مالی

به زبان دیگر، یک مدل کسب‌وکار به‌عنوان پایه‌ در نظر گرفته شده و معمولا در واکنش به تغییرات کوتاه‌مدت مجددا بازبینی نمی‌شود. برای مثال، بعد از اجرای کمپین‌های بازاریابی ارسال پیامک انبوه نیازی به بازبینی پلن کسب‌و‌کار ندارید. در‌حالی‌که بیزینس پلن‌ها بر‌اساس تغییرات در اقتصاد یا بازار به‌روزرسانی می‌شوند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص بیزینس پلن پیشنهاد می‌کنیم مقاله بیزینس پلن چیست را مطالعه کنید.

تدوین بیزینس مدل چه اهمیتی دارد؟

نوآوری چیزی فراتر از محصولات یا فناوری‌هایی است که شما می‌سازید. شیوه‌ای که کسب‌و‌کار خود را اداره می‌کنید، عامل مهمی در منحصربه‌فرد بودن برند شما در بازار شلوغ است. با بیزینس مدل می‌توانید مزیت رقابتی ایجاد کنید.

در واقع این طرح نشان می‌دهد که چرا پیشنهاد شما بهترین گزینه برای مشتریان است. همچنین بیزینس مدل نشان می‌دهد که چگونه کسب‌وکارتان در طول زمان رشد خواهد کرد. به‌طور خلاصه، مزایای تدوین بیزینس مدل عبارت‌اند از:

• مشخص کردن مزیت رقابتی
• امکان برنامه‌ریزی برای توسعه کسب‌وکار
• فراهم نمودن پایداری مالی در شرایط بد اقتصادی
• احتمال بالاتر برای جذب سرمایه‌گذار با بیزینس مدل

در شروع یک کسب‌وکار مزیت رقابتی شما ممکن است به سادگی استفاده از یک وب سرویس باشد. به یاد داشته باشید که ارزش‌ها به مرور زمان با شناخت هر چه بیشتر مشتری خلق می‌شوند و توسعه می‌یایند.

نحوه نوشتن بیزینس مدل با‌توجه‌به مدل‌ کسب‌و‌کار؛ از ایده تا برنامه عملیاتی

قاعدتا هر نوع کسب‌وکاری باید بیزینس مدل خاصی را طراحی و تدوین کند. بر این اساس، مدل‌های کسب‌وکار متنوعی وجود دارد. هر کدام از این مدل‌ها در نحوه ارتباط با مشتری، میزان فروش و کسب درآمد و مابقی جزئیات متفاوت هستند. برخی از انواع بیزینس مدل‌های کاربردی عبارت‌اند از:

1. مدل تولیدکننده: بیزینس مدلی که تولیدکنندگان از مواد اولیه محصولاتی را تولید می‌کنند و به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به فروش می‌رسانند.
2. مدل توزیع‌کننده: این بیزینس مدل برای تعریف اتصال و ارتباط تولیدکننده به خریدار (عموم مردم یا خرده‌فروشان) است.
3. مدل خرده‌فروشی: مربوط به بیزینس‌هایی است که محصولاتی را خریداری و عرضه می‌کنند. (مانند آمازون و والمارت)
4. مدل اعطای حق امتیاز: زمانی که یک برند موفق دستورالعمل راه‌اندازی کسب‌وکار خود را به ازای مبلغی می‌فروشد.
5. مدل آجر و ملات: بیزینس مدلی که برای مشاغل سنتی کاربرد دارد. در این مدل، فروشنده با خریدار به‌طور فیزیکی در دفتر یا فروشگاهی ارتباط دارد.
6. مدل تجارت الکترونیک: تمرکز این مدل بر فروش محصولات به‌صورت الکترونیکی است. اگر می‌خواهید بیشتر با این مفهوم و روش‌های راه‌اندازی و توسعه آن آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «تجارت انلاین» را مطالعه کنید.
7. مدل آجر و کلیک: بیزینس مدلی که ترکیب دو مورد فوق بوده و مخصوص شرکت‌هایی است که هم فروش حضوری و هم آنلاین دارند.
8. مدل نیکل و دیم: برای عرضه محصولات بسیار مقرون‌به‌صرفه به‌کار می‌رود و تاکید این بیزینس مدل بر کاهش هزینه‌ها و ارائه محصولات با کمترین قیمت نسبت به رقبا است.

علاوه‌بر موارد فوق، مدل‌های دیگری مانند مدل اشتراکی، مدل تبلیغاتی، مدل بازارهای آنلاین، دراپ‌شیپینگ، منبع‌یابی گروهی، دسترسی بالا، دسترسی اندک و فریمیوم از جمله بیزینس مدل‌های پرطرفدار و کاربردی هستند. بسیاری از این مدل‌ها به‌ویژه در فضای آنلاین، برای جذب مشتری و هدایت مخاطبان به صفحات فروش یا خدمات به شبکه‌های اجتماعی متکی هستند.

برای مثال بسیاری از کسب‌وکارها در اینستاگرام فعالیت می‌کنند و برای معرفی محصولات یا هدایت کاربران به سایت، لازم است لینک صفحه‌های خود را برای مخاطبان ارسال کنند. اگر نمی‌دانید این کار را چگونه انجام دهید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «چگونه لینک اینستاگرام خود را برای دیگران بفرستیم» را مطالعه کنید.

چگونه بهترین بیزینس مدل را انتخاب کنیم؟

انتخاب بیزینس مدل فرایندی است که باید با‌توجه‌‌به موارد بسیاری انجام شده تا ایده خام شما عملی شود. در واقع صرف اطلاع داشتن از تعریف بازاریابی به زبان ساده و آگاهی از چند ترفند فروش، برای راه‌اندازی کسب‌کار کافی نیست. موارد زیر از سوالاتی هستند که قبل از شروع باید پاسخ دهید:

• اندازه بازار هدف شما چقدر است؟ آیا نیازی وجود دارد که محصول شما بتواند آن را رفع کند؟
• رقبای شما چه کسانی هستند و تا چه میزان موفق عمل کرده‌اند؟ مزیت رقابتی شما چه خواهد بود؟
• مشتریان بالقوه‌تان چه کسانی‌اند و علایق، مشکلات و اهداف آن‌ها چیست؟
• از کدام جریان‌های درآمدی (به غیر از فروش کالا یا خدمات) می‌توانید کسب درآمد کنید؟

زمانی‌که به این سوال‌ها پاسخ می‌دهید، در واقع چارچوب اصلی کسب‌وکار خود را مشخص می‌کنید؛ این‌که قرار است چه ارزشی ایجاد کنید، مخاطبان شما چه کسانی هستند و از چه راهی درآمد کسب می‌کنید. اما در عمل، داشتن یک بیزینس مدل خوب به‌تنهایی کافی نیست.

در واقع زمانی یک مدل کسب‌وکار به نتیجه می‌رسد که در کنار آن، فرآیندهای جذب مخاطب و تبدیل آن‌ها به مشتری نیز به‌درستی طراحی شده باشد. بسیاری از کسب‌وکارها مدل مناسبی دارند، اما چون مسیر مشخصی برای جذب مشتری و تبدیل آن به خریدار ندارند، نمی‌توانند به نتیجه دلخواه برسند.

به همین دلیل در کنار طراحی مدل کسب‌وکار، آشنایی با مفهوم سیستم فروش نیز اهمیت زیادی دارد. اگر می‌خواهید بدانید سیستم فروش دقیقاً چیست و چگونه می‌توان آن را اجرا کرد، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «سیستم فروش» را مطالعه کنید.

برنامه بازاریابی؛ حلقه اتصال بیزینس مدل به جذب مشتری

طراحی بیزینس مدل مشخص می‌کند که کسب‌وکار شما چگونه قرار است ارزش ایجاد کند و از چه طریقی درآمد داشته باشد؛ اما این‌که این ارزش چگونه به دست مشتری برسد، موضوعی است که در برنامه بازاریابی مشخص می‌شود. برنامه بازاریابی در واقع نقشه‌ای است که موارد زیر را مشخص می‌کند:

• از چه کانال‌هایی مشتری جذب کنید.
• چه پیام‌هایی به مخاطبان منتقل کنید.
• چگونه آن‌ها را به خرید ترغیب کنید.

به همین دلیل، حتی اگر یک مدل کسب‌وکار مناسب داشته باشید، بدون داشتن برنامه‌ای مشخص برای بازاریابی و جذب مشتری رسیدن به فروش پایدار سخت است. اگر می‌خواهید بیشتر با این مفهوم آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله برنامه بازاریابی را نیز مطالعه کنید.

امکان استفاده حداکثری از منابع کسب‌وکار با بیزینس مدل

در این مقاله توضیح دادیم که بیزینس مدل چیست و چه اهمیت بالا و تاثیر شگرفی بر موفقیت یک کسب‌وکار دارد. به‌طور خلاصه، یک بیزینس مدل حرفه‌ای به برندها کمک می‌کند که از منابع خود حداکثر استفاده را ببرند و جریان‌های مالی را بهینه کنند.

همچنین این مدل‌ها برای مذاکره با سرمایه‌گذاران بسیار سودمند هستند. در پایان از شما دعوت می‌کنیم هر سوالی درباره بیزینس مدل دارید، در بخش نظرات با ما و دیگر همراهان عزیز و همیشگی فراز اس ام اس به اشتراک بگذارید.